پس از مرحله هورمونتراپی، مرحله بسیار حساس و تکنیکی **استحصال (Stripping)** یا بیرون کشیدن گامتها (تخم و اسپرم) فرا میرسد. در ماهی کوی، برخلاف برخی ماهیهای بزرگ که ممکن است به صورت طبیعی تخمریزی کنند، ما برای کنترل کامل بر کیفیت و زمان، از روشهای مصنوعی استفاده میکنیم.
روشهای استحصال را میتوان به دو دسته اصلی تقسیم کرد: **روش دستی (Manual Stripping)** و **روشهای غیرتهاجم (Non-invasive)**.
---
### ۱. روش استحصال دستی (Manual Stripping)
این رایجترین روش در مراکز تکثیر است. در این روش، با اعمال فشار ملایم و کنترلشده بر ناحیه شکمی ماهی، تخمها یا اسپرم خارج میشوند.
#### الف) استحصال تخمک (Egg Stripping)
این فرآیند بسیار حساس است چون تخمکها بسیار نرم و آسیبپذیر هستند.
- **آمادهسازی:** ماهی باید در یک ظرف یا تانک کوچک و آرام قرار گیرد.
- **تکنیک:** با استفاده از دو انگشت (معمولاً شست و اشاره)، فشار بسیار ملایمی از سمت زیر شکم (ناحیه پرineal) به سمت دهان ماهی اعمال میشود.
- **نکته حیاتی:** فشار نباید ناگهانی یا خیلی شدید باشد، زیرا باعث پاره شدن کیسه تخم یا آسیب به اندامهای داخلی ماهی میشود.
- **جمعآوری:** تخمها مستقیماً در یک ظرف خشک و تمیز که حاوی محلول متعادل (Buffer) یا فقط آب با دمای محیط است، ریخته میشوند.
#### ب) استحصال اسپرم (Milt Stripping)
اسپرمها نسبت به تخمها مقاومتر هستند اما مدیریت آنها بسیار مهم است.
- **تکنیک:** فشار ملایم در ناحیه زیر شکم (ناحیه کیسه اسپرم). اسپرم معمولاً به صورت مایعی سفید رنگ و غلیظ خارج میشود.
- **جمعآوری:** اسپرم باید در ظرفی جمعآوری شود که دمای آن با دمای ماهی یکی باشد. اسپرم نباید با آب (مگر در شرایط خاص برای فعالسازی) یا تخمها مخلوط شود، زیرا باعث فعال شدن زودهنگام و از بین رفتن توانایی باروری میشود.
---
### ۲. روشهای غیرتهاجم و تحریک طبیعی (Induced Spawning)
اگر هدف شما آسیب رساندن به ماهی نیست و میخواهید از روشهای طبیعیتر استفاده کنید:
- **روش محرک محیطی:** بعد از هورمونتراپی، تغییر ناگهانی پارامترهای محیطی (مثل افزایش جریان آب، ایجاد نوسان دمایی ملایم یا تغییر در شدت نور) میتواند ماهی را وادار به تخمریزی خودبهخودی کند.
- **استفاده از جفت (Mate Pairing):** قرار دادن نر و ماده در یک تانک مشترک پس از تزریق هورمون. در این حالت، ماهیها خودشان فرآیند جفتگیری و تخلیه گامت را انجام میدهند. این روش برای سلامت ماهی بهتر است اما کنترل بر "زمان دقیق" و "میزان گامت تولید شده" بسیار دشوار است.
---
### ۳. پروتکل طلایی: ترکیب اسپرم و تخم (Fertilization)
پس از استحصال، مرحله بارور کردن صورت میگیرد. این کار معمولاً به روش **"ترکیب خشک" (Dry Method)** انجام میشود: